MARKNESSE/IJMUIDEN - Wat hebben de haven van IJmuiden en een bos in Noordoostpolder met elkaar gemeen? Waarschijnlijk meer dan veel mensen denken. In het rijksmonument Waterloopbos ligt namelijk de óórsprong van de haven in de vorm van een schaalmodel. Het model heeft een grondige opknapbeurt ondergaan en vertelt nu, meer dan ooit, hoe de echte haven van IJmuiden tot stand is gekomen.

In het Waterloopbos streken vanaf de jaren ’50 honderden wetenschappers neer om onderzoek te doen naar het gedrag van en de strijd tegen water. Onderzocht werd bijvoorbeeld wat het effect is van stromingen en golven op dijken en havens. In 1956 gaf Rijkswaterstaat opdracht om de situatie in IJmuiden onder de loep te nemen.

Doel was om de haven, ooit aangelegd in 1879, toekomstbestendig te maken voor zwaardere en grotere schepen. Daarvoor werd de originele situatie volledig op schaal nagebouwd, de zogenaamde opstelling T0. Vanwege de ligging aan de Noordzee werden er ook stuwen geplaatst, die eb- en vloed konden simuleren. Golfmachines bootsten de golfslag na.

Het was de tijd vóór de computer. Alles ging nog met de hand, met de voeten in de modder. Timmermannen, metselaars, grondwerkers, wiskundigen, laboranten, tekenaars en ingenieurs werkten er allemaal samen. Ze gebruikten eenvoudige materialen; beton, kalkzandsteen, grind, houten planken en betonijzer. Ze experimenteerden net zo lang tot de juiste variant gevonden was. Na bijna twee jaar onderzoek werd in september 1958 de beste vorm van de havenhoofden opgeleverd. Die is daadwerkelijk uitgevoerd en vandaag de dag nog steeds zichtbaar in IJmuiden.

Beleving is heel belangrijk in het Waterloopbos. Bij het opknappen van de oude proefopstelling lag daarom vanaf het eerste moment de focus op de ervaring van de bezoeker. De belangstellende wordt de modelplaats nu ingetrokken, naar een uitkijkpunt ín het erfgoed. Met spanten op een oude fundering wordt bovendien duidelijk gemaakt hoe de vroegere modelkeet eruitzag, en op welke manier daarin werd gewerkt en geleefd.

Zo keert, na vele jaren, het leven terug in de modelplaats ‘IJmuiden’. De bezoeker kan er ervaren hoe fascinerend en belangrijk de onderzoeken in dit Flevolandse polderbos waren voor de ontwikkeling van de havenstad in Noord-Holland.

Bezoekersinformatie

In de nieuwe podwalk Natuurgeheimen van Natuurmonumenten neemt verteller Jacob de bezoeker mee langs meerdere modelplaatsen in het Waterloopbos. De luisterwandeling kan zelfstandig worden gelopen, en is beschikbaar via de Google Play Store of Appstore.