NEDERLAND - Voor de gemeenteraadsverkiezingen mag 96,6 procent van de volwassen bevolking stemmen. Ruim de helft daarvan is 50 jaar of ouder. Voor zo’n 820 duizend jongeren zijn dit de eerste gemeenteraadsverkiezingen; zij waren vier jaar geleden nog geen 18 jaar. Dit blijkt uit voorlopige cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).


Inwoners die bij de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart 18 jaar of ouder zijn en de Nederlandse nationaliteit hebben, mogen hun stem uitbrengen. Ook inwoners met de nationaliteit van een land in de Europese Unie (EU) mogen stemmen. Daarnaast mogen inwoners met een nationaliteit van buiten de EU stemmen als zij vijf jaar of langer in Nederland wonen.

In totaal mogen 14,3 miljoen mensen stemmen in een van de 340 gemeenten waar verkiezingen gehouden worden. Dat komt neer op 96,6 procent van de volwassen bevolking. Dat is minder dan bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen, toen was dat 98,0 procent. Dit komt door het toegenomen aandeel immigranten; (nog) niet alle immigranten wonen lang genoeg in Nederland om te mogen stemmen.

Kleiner aandeel kiesgerechtigden in en om steden

Van de volwassen bevolking is het aandeel kiesgerechtigden het laagst in Amstelveen (89 procent), gevolgd door Diemen en Wageningen (90 en 91 procent). Ook in en rondom andere (studenten)steden is het aandeel 18-plussers dat mag stemmen relatief laag. In deze gemeenten wonen naar verhouding meer mensen met een nationaliteit van buiten de EU die nog geen vijf jaar in Nederland wonen. Dat geldt ook voor gemeenten waar relatief veel mensen worden ingeschreven die vanwege asiel in Nederland verblijven, zoals Gilze-Rijen.

In de jongere leeftijdsgroepen is het aandeel kiesgerechtigden kleiner dan in de hogere leeftijdsgroepen. Onder 18- tot 35-jarigen mag 93 procent stemmen, terwijl bijna alle 65-plussers kiesgerechtigd zijn voor de gemeenteraadsverkiezingen.

Ruim de helft kiesgerechtigden is 50 of ouder

Van de kiesgerechtigden is iets meer dan de helft 50 jaar of ouder. Een kwart is tussen de 50 en 65 jaar, en bijna 27 procent is 65 jaar of ouder. De kiesgerechtigde bevolking wordt steeds ouder. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2014 was nog iets minder dan de helft van de stemmers 50 jaar of ouder, en was 22 procent 65 jaar of ouder.

In Bergen en Laren wonen naar verhouding de meeste kiesgerechtigde 65-plussers (elk 41 procent). Ook in Zeeland, Limburg en het (noord-)oosten van Nederland zijn er relatief veel gemeenten met een oudere kiesgerechtigde bevolking. In Utrecht (14 procent), Urk (16 procent) en Amsterdam (18 procent) zijn er juist relatief weinig kiesgerechtigden van 65 jaar of ouder.

Relatief veel jonge kiesgerechtigden in Groningen en Wageningen

26 procent van de kiesgerechtigden is jonger dan 35 jaar. Deze jonge stemmers wonen relatief vaak in steden, en dan vooral in studentensteden. Behalve Groningen (43 procent) staan ook Wageningen, Delft, Utrecht en Leiden in de top vijf (elk rond de 40 procent). Andere gemeenten met relatief veel jonge kiesgerechtigden zijn Urk (36 procent) en Staphorst (30 procent).

Ruim 6 procent kiesgerechtigden geen Nederlandse nationaliteit

6,4 procent van de kiesgerechtigde bevolking heeft een andere nationaliteit dan de Nederlandse. Dit aandeel is vaak groter in de steden, maar ook in gemeenten in de zuidelijke grensregio. De top drie bestaat uit Vaals (32 procent), Den Haag (18 procent) en Amsterdam (18 procent). In het noorden en oosten van het land bestaat de kiesgerechtigde bevolking meestal voor een klein deel uit mensen met een andere nationaliteit dan de Nederlandse.

Ruim de helft van bevolking zegt interesse te hebben in politiek

In 2024 zei 55 procent van de bevolking van 15 jaar of ouder tamelijk of zeer geïnteresseerd te zijn in politieke onderwerpen. Mannen zeggen vaker geïnteresseerd te zijn in politiek (63 procent) dan vrouwen (47 procent). Ook zijn mensen meer geïnteresseerd in politiek naarmate ze ouder zijn. Dat blijkt allemaal uit het CBS-onderzoek Sociale samenhang en welzijn. Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2022 ging 51 procent van alle stemgerechtigden stemmen.

Bron: CBS